Cilt , Sayı 39, Sayfalar 187 - 201 2016-06-15

AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ

Yrd.Doç.Dr. Savaş ŞAHİN [1]

218 468

Türkçenin ilk yazılı metinlerinde kullanılan zarf-fiil ekleri, Türkçenin tarihi dönemlerinde süreç içerisinde fonetik, morfolojik veya semantik olarak değişikliklere uğramış, bir kısmı günümüze kadar ulaşmış, bir kısmı kullanımdan düşmüş, sonradan ihtiyaçlar doğrultusunda bunlara yenileri eklenmiştir. Zarf-fiillerin yapılarının açıklanması, tarihi gelişim sürecindeki şekil değişiklikleri veya ekin tanıklanması amacıyla zarf-fiil eklerinin ağızlardaki durumunun tespit edilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada Afganistan Özbek ağızlarında yaşayan zarf-fiil ekleri tespit edilmeye çalışılmış, standart Özbek Türkçesinde yer alan veya almayan zarf-fiil eklerinin varlığı ve anlam alanları tespit edilmeye çalışılmıştır. Zarf-fiil ekleriyle ilgili derlemeler ise Afganistan Özbek dili konuşurlarından yapılmıştır. Çalışmamızda ayrıca, standart Özbek yazı dilinde kullanılmayan zarf-fiil ekleri tespit edilmeye çalışılmıştır.            

Afganistan Özbek Türkçesi,Afganistan Özbek ağızları,zarf-fiil eki,–AytUGän eki
  • ARGUNŞAH, Mustafa (2013), Çağatay Türkçesi, Kesit Yayınları, İstanbul.
  • ATA, Aysu (2002), Harezm-Altın Ordu Türkçesi, Türk Dilleri Araştırmaları Di- zisi:36, Kitap Matbaası,İstanbul.
  • ATAK H. Şule (2004), Özbek Türkçesinde Sıfat-Fiil ve Zarf–Fiiller, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir.
  • BARLAS, K. (1994), “Afganistan Türklerinin Dünü ve Bugünü” Türk Kültürü (371), s.129-139, Ankara:TAKE.
  • COŞKUN, Volkan (2000), Özbek Türkçesi Grameri, TDK Yayınları, Ankara.
  • ÇENGEL, Hülya K. (2005), Kırgız Türkçesi Grameri, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • DENY, Jean (2012), Türk Dil Bilgisi, (Çev. Ali Ulvi Elöve) Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
  • DİLEK, Figen Güner (2007), Altay Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri (Ed. Ahmet Bican Ercilasun), Akçağ Yayınları, Ankara.
  • ERCİLASUN, Ahmet B. (1984), Kutadgu Bilig Grameri-Fiil, Gazi Üniversitesi Yayınları, Ankara.
  • ERGİN, Muharrem (2002), Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları, İstanbul.
  • GÜLSEVİN, Gürer (2001), “Türkiye Türkçesinde Birleşik Zarf– Fiiller”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. II, S. 2, Şubat, Afyon, s. 125–144.
  • GÜLTEKİN, Mevlüt (2006), Asiyabad’dan Özbek Türkçesi Metinleri, Net-Pa Ya- yınları, Niğde.
  • _____(2010), “Afgan Özbekçesinin Seripul Ağzında –GAn Eki”, (Çev. Esra Ya- vuz), Turkish Studies, Sayı:5-1, s.1438-1451.
  • _____(2011), “Kırgız Türkçesinde Zarf-Filler ve Türkiye Türkçesi Karşılıkları Üzerine Bir Araştırma”, TÜBAR-XXX-/2011-Güz s.99-126.
  • GÜNER, Galip (2013), Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul.
  • HÜNERLİ, Bülent (2012), “-(G)X(n)CA} Zarf-Fiilinin Farklı Bir İşlevi Üzerine Sistematik Olarak Karşıtlık, Kıyaslama Bildirme”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, Sayı: ½, s. 1-14.
  • JARRING, Günnar (1939), On The Distribution of Tribes İn Afghanistan, Lunds Universitets, Arsskrift N. F. Avd. 1. B. D. 35, Lund Printed.
  • KARAAĞAÇ, Günay (2013), Türkçenin Dil Bilgisi, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • KARAHAN, Leylâ (2011), Anadolu Ağızlarını Sınıflandırmada Kullanılabilecek Bazı Ölçüler, Akçağ Yayınları, s. 341-344, Ankara.
  • KORKMAZ, Zeynep (2005), “Türkiye Türkçesindeki –madan/-meden, <- mađın<međin Zarf-Fiil (Gerindium) Ekinin Yapısı Üzerine”, Türk Dili Üzerine Araştırmalar, s.151-159.
  • _____(2007), Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi, TDK Yayınları, Ankara.
  • MENGES, DR. Karl (1933), Volksundlıchte Texte Aus Ost-Türkıstan, Berlın:Ver- lag Der Akademıe Der Wıssenschaften.
  • MİRZAYEV, M., USMANOV S., RASULOV İ. (1966), Üzbek Tili, Ukituvçi Naşriyoti, Taşkent.
  • ÖNER, Mustafa (2007), Tatar Türkçesi. Türk Lehçeleri Grameri, (Ed.Ahmet B. Ercilasun), Akçağ Yayınları, Ankara.
  • ÖZTÜRK, Rıdvan (1997), Uygur ve Özbek Türkçelerinde Fiil, TDK Yayınları, Ankara.
  • _____(2005), Özbek Türkçesi El Kitabı, Çizgi Kitabevi Yayınları, Konya.
  • RAHMATULLAYEV, Şavkat (2010), Hozirgi Adabiy Üzbek Tili, Mumtoz So’z, Toşkent.
  • REŞETOV, B., B. (1961), Osnovı Fonetiki Morfologiy i Sintaksisa Uzbekskogo Yazıka, Gosudarstvennoye İzdatelstvo Sredniyaya i Vısşaya Şkola, Taş- kent.
  • SEREBRENNİKOV, B. A., GADJİEVA, N.Z. (2013), Türk Yazı Dillerinin Kar- şılaştırmalı Tarihi Grameri (Çev. Tevfik Hacıyev, Mustafa Öner), TDK Yayınları, Ankara.
  • TOPARLI, R., ARGUNŞAH, M. (2008), Mu’înü’l-Mür’îd, TDK Yayınları, An- kara.
  • UÇAR, Erdem (2012) “Eski Türkçe –gInçA Zarf-Fiil Ekinin Kökeni Üzerine”, Gazi Türkiyat, Güz 2012/11, s.47-52.
  • YAVUZ, Esra (2010), “Said Ahmad’ın Ufq Romanı Esasında Özbek Türkçesinde -GAn Ekiyle Yapılan Zarf-fiiller” Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5/3 Yaz. S. 1970- s.1970-2001.
  • YILDIRIM, Hüseyin (2012), Özbek Türkçesi, Gazi Kitabevi, Ankara.
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Yayımlanma Tarihi Bahar
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Yrd.Doç.Dr. Savaş ŞAHİN
E-posta: savassahin06@hotmail.com

Bibtex @ { tubar234988, journal = {Türklük Bilimi Araştırmaları}, issn = {1300-7874}, address = {Nazım Hikmet POLAT}, year = {2016}, volume = {}, pages = {187 - 201}, doi = {10.17133/tubar.234988}, title = {AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ}, language = {tr}, key = {cite}, author = {ŞAHİN, Savaş} }
APA ŞAHİN, S . (2016). AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ. Türklük Bilimi Araştırmaları, (39), 187-201. Retrieved from http://tubar.dergipark.gov.tr/tubar/issue/21852/234988
MLA ŞAHİN, S . "AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ". Türklük Bilimi Araştırmaları (2016): 187-201 <http://tubar.dergipark.gov.tr/tubar/issue/21852/234988>
Chicago ŞAHİN, S . "AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ". Türklük Bilimi Araştırmaları (2016): 187-201
RIS TY - JOUR T1 - AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ AU - Yrd.Doç.Dr. Savaş ŞAHİN Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - DO - T2 - Türklük Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 187 EP - 201 VL - IS - 39 SN - 1300-7874- M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Türklük Bilimi Araştırmaları AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ %A Yrd.Doç.Dr. Savaş ŞAHİN %T AFGANİSTAN ÖZBEK AĞIZLARINDA KULLANILAN ZARF-FİİL EKLERİ %D 2016 %J Türklük Bilimi Araştırmaları %P 1300-7874- %V %N 39 %R %U